Dilema je dobila jasan odgovor.
Kada roditelji biraju banku matičnih ćelija, često upoređuju cenu, period čuvanja i zemlju u kojoj se uzorak skladišti.
Ali najvažnije pitanje glasi:
Šta će od krvi pupčanika zaista biti sačuvano — a šta će tokom obrade biti odbačeno?
Nova istraživanja pokazuju zašto je to važno
Eritrociti iz krvi pupčanika dugo su smatrani sporednom komponentom. Većina banaka ih nakon separacije rutinski odbacuje.
Međutim, nova istraživanja pokazuju da bi upravo eritrociti iz krvi pupčanika u budućnosti mogli imati značajnu medicinsku primenu — posebno kod izrazito prevremeno rođenih beba kojima su potrebne transfuzije.
O tome je u julu 2026. godine objavljena detaljna stručna analiza na portalu Parent’s Guide to Cord Blood Foundation, jednom od najreferentnijih međunarodnih izvora posvećenih čuvanju i primeni krvi pupčanika.
Fondaciju vodi dr Frances Verter, a na njenom portalu stručne sadržaje objavljuje i prof. Joanne Kurtzberg sa Duke University, jedna od najpoznatijih svetskih stručnjakinja za transplantaciju, čuvanje i nove terapijske primene krvi pupčanika.
Objavljena analiza nosi naslov:
„Red Blood Cells for Premature Babies as a Product from Cord Blood Banks“
Pročitajte originalnu stručnu analizu
Njena suština može se sažeti u jednoj rečenici:
Komponenta krvi pupčanika koju većina banaka danas odbacuje sutra bi mogla postati dragocen medicinski proizvod.
Zašto eritrociti iz krvi pupčanika mogu biti važni?
Izrazito prevremeno rođene bebe često pate od anemije i tokom prvih nedelja života moraju da prime više transfuzija krvi.
Te transfuzije se danas uglavnom obavljaju eritrocitima odraslih davalaca.
Međutim, krv prevremeno rođene bebe nije ista kao krv odrasle osobe.
Eritrociti iz krvi pupčanika sadrže visok procenat fetalnog hemoglobina — HbF. To je oblik hemoglobina na koji je organizam bebe prirodno prilagođen tokom razvoja u materici.
Eritrociti odraslih osoba dominantno sadrže adultni hemoglobin — HbA. Kada prevremeno rođena beba primi više transfuzija krvi odraslih davalaca, njen fetalni hemoglobin ubrzano se zamenjuje adultnim.
Istraživači ispituju da li ta promena može uticati na snabdevanje organa kiseonikom i doprineti pojedinim komplikacijama prematuriteta.
Šta su pokazala klinička istraživanja?
U italijanskom multicentričnom BORN kliničkom istraživanju učestvovale su banke krvi pupčanika i jedinice intenzivne neonatalne nege.
Rezultati su pokazali da transfuzije eritrocita dobijenih iz donirane krvi pupčanika mogu pomoći u očuvanju fetalnog hemoglobina kod izrazito prevremeno rođenih beba.
Kod grupe beba koje su primale isključivo eritrocite iz pupčane krvi zabeležena je i značajno manja učestalost teške retinopatije prematuriteta — ozbiljne komplikacije koja može dovesti do oštećenja vida.
Ova primena još nije deo rutinske kliničke prakse. Potrebna su dodatna istraživanja, standardizovani postupci obrade i odgovarajuća regulatorna odobrenja.
Ipak, smer razvoja je veoma važan.
Eritrociti koji su do juče posmatrani kao ostatak obrade danas se istražuju kao mogući izvor terapije za neke od najosetljivijih pacijenata.
Šta banke odbacuju tokom separacije?
Kod standardne separacije iz krvi pupčanika izdvaja se frakcija bogata matičnim ćelijama.
Eritrociti i najveći deo krvne plazme uklanjaju se pre zamrzavanja.
Razlog nije samo medicinski. Separirani uzorak ima znatno manju zapreminu, zauzima manje mesta u kriogenim rezervoarima i zato je jeftiniji za dugotrajno skladištenje.
Za banku to znači niže troškove.
Za porodicu to znači da deo biološkog materijala prikupljenog na rođenju deteta više nije sačuvan.
Ono što je jednom odbačeno ne može se naknadno vratiti.
Zašto Seracell čuva punu krv pupčanika?
Nemački biomedicinski centar Seracell izabrao je zahtevniju i skuplju metodu — čuvanje pune krvi pupčanika bez prethodne separacije njenih glavnih komponenti.
Na taj način ne čuva se samo izdvojena frakcija bogata matičnim ćelijama. Čuva se celovit uzorak krvi pupčanika, uključujući eritrocite i krvnu plazmu.
Razlog za ovakav pristup nije obećanje da se svaka komponenta može koristiti već danas.
Razlog je budućnost.
Niko ne može sa sigurnošću predvideti koje će ćelije i komponente krvi pupčanika medicina koristiti za deset, dvadeset ili trideset godina.
Seracell zato ne odbacuje deo uzorka samo zato što njegova medicinska primena danas još nije razvijena.
Buduće mogućnosti mogu postojati samo ako je biološki materijal sačuvan.
Puna ili separirana krv?
Razlika je suštinska.
Kod separacije se čuva izdvojena frakcija bogata matičnim ćelijama, dok se eritrociti i najveći deo plazme uklanjaju.
Kod Seracell metode čuva se puna krv pupčanika, bez prethodnog odbacivanja njenih glavnih komponenti.
Nijedna banka ne može garantovati koje će terapije postojati u budućnosti.
Ali postoji velika razlika između:
„Danas još ne znamo kako će se koristiti“
i
„Više ne može da se koristi jer je odbačeno.“
Jedina mogućnost čuvanja pune krvi u Srbiji
Trenutno svi ostali ponuđači dostupni porodicama u Srbiji primenjuju separaciju krvi pupčanika.
Samo nemački biomedicinski centar Seracell, preko svog ekskluzivnog zastupnika CORD iPS, omogućava porodicama iz Srbije čuvanje pune krvi pupčanika.
To je tehnički zahtevniji i skuplji način skladištenja, ali zadržava komponente koje se tokom separacije uklanjaju.
CORD iPS od 2010. godine povezuje porodice iz Srbije sa nemačkim biomedicinskim sistemom i omogućava čuvanje uzoraka prema nemačkim medicinskim i regulatornim zahtevima.
Odluka o čuvanju krvi pupčanika donosi se samo jednom — neposredno nakon rođenja deteta.
Zato pravo pitanje nije samo:
Koliko košta čuvanje?
Pravo pitanje je:
Šta će od uzorka vašeg deteta zaista biti sačuvano?
Sačuvano, ne odbačeno.
CORD iPS – ekskluzivni zastupnik nemačkog biomedicinskog centra Seracell u Srbiji.
